1980

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Rok 1980 / MCMLXXX Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesięciolecia: 1930-1939 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 2000-2009

Lata: 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990

edytuj Wydarzenia w Polsce

1 stycznia - OZG Polkowice-Sieroszowice został oddany do eksploatacji
1 stycznia – wprowadzono limity zużycia paliw i energii w jednostkach gospodarki uspołecznionej.
16 stycznia – odbyła się premiera filmu Godzina "W".
19 stycznia – w Krakowie otwarto Ośrodek Teatru Cricot II w nowej siedzibie na ulicy Kanoniczej.
28 stycznia – uchwalono ustawę o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, przewidującą możliwość zaskarżenia decyzji administracji państwowej.
9 lutego – komunikat GUS o 1979 rok – przeciętna płaca wyniosła 5087 zł.
15 lutego – zakończył się VIII Zjazd PZPR; Edward Gierek ponownie został I sekretarzem.
18 lutego
- rezygnacja Piotra Jaroszewicza z funkcji premiera. Nowym premierem został Edward Babiuch.
- premiera filmu Szansa.
14 marca – katastrofa lotnicza na Okęciu, w której zginęło 87 osób, a w niej m.in. znana piosenkarka Anna Jantar.
23 marca – wybory do Sejmu i wojewódzkich rad narodowych. Według danych oficjalnych głosowało 98,9% uprawnionych. Według danych Komitetu Obrony Robotników: 75-85%. Na listę Frontu Jedności Narodu oddano ponad 99% głosów; innej listy nie było.
25 marca – aresztowano Mirosława Chojeckiego, szefa nielegalnego wydawnictwa NOW-a, wzbudziło protesty.
3 kwietnia – inauguracyjne posiedzenie Sejmu VIII kadencji; Henryk Jabłoński został przewodniczącym Rady Państwa, Edward Babiuch – premierem, Stanisław Gucwa – marszałkiem Sejmu.
28 kwietnia – w Warszawie odbyła się inauguracja Międzynarodowych Spotkań Teatralnych.
7 maja – Konferencja Episkopatu Polski ostrzegła przed "niepokojącymi zjawiskami negatywnymi w życiu społecznym, kulturalnym, gospodarczym, i politycznym", wzywając władze do przeprowadzenia koniecznych reform.
11 maja – Władysław Kozakiewicz ustanowił rekord świata w skoku o tyczce z wynikiem 5,72 m
20 maja – do portu w Gdyni po 344 dniach samotnej żeglugi, podczas których opłynął glob bez zawijania do portu, powrócił Henryk Jaskuła.
9 czerwca – Mirosław Żerkowski ustanowił rekord Polski w biegu na 1500 m wynikiem 3.36,19 s.
12 czerwca – proces Mirosława Chojeckiego i Stanisława Grzesiaka oskarżonych o kradzież powielacza; kary: 1,5 roku więzienia.
13 czerwca – w Warszawie, płotkarka Grażyna Rabsztyn ustanowiła rekord świata w biegu płotkarskim na 100 m wynikiem 12,36 s.
24 czerwca – podczas posiedzenia Sejmu Edward Gierek powiedział: "Znając patriotyzm naszego narodu, wierząc w jego siły twórcze, z nadzieją patrzymy w przyszłość".
28 czerwca – biskupi zgromadzeni na Konferencji Episkopatu na Górze Św.Anny podkreślili "rosnące trudności w życiu społeczeństwa".
1 lipca – wybuch fali strajków. W lipcowych protestach uczestniczyło blisko 200 zakładów pracy. Wybuch spowodowało tzw. "rozszerzenie fali komercyjnej" – faktyczna podwyżka cen mięsa.
2 lipca – rozszerzenie strajków m.in. na Ostrów Wielkopolski, Włocławek, Tczew i Mielec. W stołówkach zakładowych cofnięto podwyżki cen, robotnikom obiecano "dodatek drożyźniany".

4 lipca-Edward Gierek udekorowany medalem Międzynarodowego Instytutu Praw Człowieka w Strasburgu

8 lipca – rozpoczął się strajk w świdnickich zakładach WSK.
13 lipca – rozpoczął się strajk pracowników Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Lublinie.
15 lipca
- strajk PKP i licznych zakładów pracy w Lublinie. Po raz pierwszy pośród postulatów ekonomicznych, postulat wyborów do rad zakładowych.
- w Warszawie, Anna Bukis ustanowiła rekord Polski w biegu na 1500 m wynikiem 4.04,3 s.
20 lipca – porozumienie między strajkującymi w Lublinie a Komisją Rządową Mieczysława Jagielskiego. Podwyżka płac.
22 lipca – nagrody państwowe otrzymali m.in.: Hanna Januszewska, Zbigniew Zapasiewicz, Wojciech Kilar, Bronisław Zieliński, Gustaw Zemła, Marek Rostworowski.
31 lipca – strajki lipcowe objęły około 81 tys. osób w 177 zakładach pracy.

Pomnik w Świnoujściu powstały w 2000 r. w 20. rocznicę strajków sierpniowych.

11 sierpnia – Jolanta Januchta ustanowiła rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1.56,95 s.
14 sierpnia – początek strajku w Stoczni Gdańskiej.
15 sierpnia – w Gdańsku do strajku przyłączyły się kolejne zakłady, stocznie, port, komunikacja miejska. Została zablokowana łączność z resztą kraju.
16 sierpnia – w Gdańsku powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy pod przewodnictwem Lecha Wałęsy.
17 sierpnia – w Gdańsku robotnicy sformułowali 21 postulatów, m.in. utworzenia niezależnych związków zawodowych.
18 sierpnia – w Szczecinie utworzono Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS) pod przewodnictwem Mariana Jurczyka. Sformułowano 36 postulatów.
19 sierpnia – katastrofa kolejowa między Otłoczynem a Brzozą na linii Kutno – Toruń (czołowe zderzenie pociągów osobowego i towarowego) – 67 ofiar śmiertelnych, 64 osoby ranne. (według innych źródeł, rannych było 50 osób).
21 sierpnia – do Stoczni Gdańskiej przyjechała Komisja Rządowa z Mieczysławem Jagielskim jako przewodniczącym.
23 sierpnia
- na Wybrzeżu wybuchł strajk generalny.
- powstał pierwszy numer Strajkowego Biuletynu Informacyjnego "Solidarność". Inż. Bogdan Pietruszka przedstawił projekt pomnika ku czci zabitych w 1970 – Pomnika Poległych Stoczniowców.
- po 12 latach budowy otwarcie Stadionu Miejskiego w Poznaniu, w meczu inauguracyjnym padł remis (Lech Poznań – Motor Lublin 1:1).
24 sierpnia
- w Gdańsku powstała Komisja Ekspertów przy gdańskim MKS. Przewodniczącym został Tadeusz Mazowiecki.
- IV Plenum KC PZPR, zaszły zmiany w Biurze Politycznym, odwołanie Edwarda Babiucha; stanowisko premiera zajął Józef Pińkowski.
26 sierpnia – częstochowska homilia prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego, wzywająca do przerwania strajków. Strajkujący nie posłuchali apelu.
27 sierpnia – fala strajków solidarnościowych w całym kraju. Trwały rozmowy komisji rządowych i MKS-ów w Gdańsku i Szczecinie.
28 sierpnia – ambasador ZSRR Borys Aristow zażądał od Gierka użycia siły w stosunku do strajkujących w Polsce. Gierek odmówił.
29 sierpnia – utworzenie MKS-u w Jastrzębiu, który opracował własne postulaty.
30 sierpnia – podpisanie porozumień w Szczecinie (33 postulaty).
31 sierpnia – Gdańsk – podpisanie porozumień sierpniowych w sali BHP Stoczni Gdańskiej z reprezentacją strony rządowej przez Lecha Wałęsę i Mieczysława Jagielskiego (21 postulatów). Porozumienie gwarantowało m.in. powstanie pierwszych niezależnych związków zawodowych. Wydarzenia te przyjmuje się jako początek procesu obalenia systemu komunistycznego we wschodniej Europie.
1 września
- rozpoczęcie działalności przez Naczelny Sąd Administracyjny.
- opublikowanie w prasie protokołów porozumień w Szczecinie i w Gdańsku.
- wypadek w kopalni "Halemba". Zginęło 8 górników.
3 września – podpisanie porozumień w Jastrzębiu. Zakłady Śląska przystąpiły do pracy.
6 września – Edward Gierek ustąpił ze stanowiska I sekretarza KC PZPR, jego następcą został Stanisław Kania.
17 września – powołanie w Gdańsku przez przedstawicieli z całej Polski NSZZ "Solidarność".
21 września – pierwsza od 40 lat transmisja radiowa mszy świętej.
22 września – powstało Niezależne Zrzeszenie Studentów.
24 września – złożenie w Warszawskim Sądzie Wojewódzkim wniosku o rejestrację NSZZ "Solidarność" z siedzibą w Gdańsku.
2 października – rozpoczął się X Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
3 października – na wezwanie "Solidarności" odbyły się w wielu zakładach pracy jednogodzinne strajki na znak protestu przeciwko opieszałej realizacji porozumień sierpniowych.
9 października – Czesław Miłosz został laureatem literackiej Nagrody Nobla.
10 października – nowym rektorem Uniwersytetu Warszawskiego został Henryk Samsonowicz.
19 października – zwycięzcą X Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina został Wietnamczyk Thai Song Dang.
21 października – spotkanie Stanisława Kani z prymasem Stefanem Wyszyńskim.
27 października – powołanie w Toruniu Komisji Konsultacyjno Porozumiewawczej Organizacji Partyjnych (tzw. struktury poziome).
31 października
- spotkanie Józefa Pińkowskiego z Lechem Wałęsą. Rząd obiecał do 10 lutego 1981 rozpatrzyć odwołanie w sprawie statutu. Krajowa Komisja Porozumiewawcza (KKP) ogłosiła na 12 listopada 1980 gotowość strajkową.
- Stefan Bratkowski prezesem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
- w pożarze szpitala w Górnej Grupie zginęło 55 chorych psychicznie.
10 listopada – rejestracja Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" przez Sąd Najwyższy.
14 listopada – spotkanie Stanisława Kani z Lechem Wałęsą w Warszawie.
19 listopada – rozpoczęto wydobycie węgla w Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów.
21 listopada – Jerzy Ozdowski, poseł katolicki, został wicepremierem.
2 grudnia – w Warszawie podczas VII Plenum KC PZPR usunięto Edwarda Gierka z KC i obarczono go odpowiedzialnością za kryzys ekonomiczny, społeczny i wewnątrzpartyjny.
9 grudnia – erupcja ropy i gazu w Karlinie.
10 grudnia – Czesław Miłosz otrzymał literacką nagrodę Nobla.
12 grudnia – wybór nowych władz PAN, prezesem został Aleksander Gieysztor.
14 grudnia – zjazd "solidarności wiejskiej" w Warszawie.
16 grudnia – Gdańsk – odsłonięcie Pomnika Poległych Stoczniowców 1970.
19 grudnia – zgodnie z decyzją VII Plenum KC PZPR na posiedzeniu Sejmu mandaty złożyli m.in.: Edward Gierek, Piotr Jaroszewicz, Jerzy Łukaszewicz, Jan Szydlak.
29 grudnia – XXI Zjazd ZLP, prezesem został Jan Józef Szczepański.

edytuj Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Włochy objęły Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
14 stycznia – Partia Kongresowa Indiry Gandhi przejęła władzę w Indiach.
22 stycznia – Andriej Sacharow aresztowany i skazany na wewnętrzne wygnanie do miasta Gorki
25 stycznia – Abol Hassan Bani-Sadr został wybrany prezydentem Islamskiej Republiki Iranu.
26 stycznia
- Izrael i Egipt nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- w Auckland, Amerykanka Mary Decker-Slaney ustanowiła rekord świata w biegu 1 milę (4.21,7 s.)
27 stycznia – otwarcie granicy między Izraelem a Egiptem,
1 lutego – masakra gwatemalskich studentów i chłopów okupujących pokojowo ambasadę Hiszpanii dokonana przez reżim wojskowy Gwatemali.
13-25 lutego – XIII Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Lake Placid.
17 lutego – pierwsze zimowe wejście na Mount Everest dokonane przez polskich himalaistów, Leszka Cichego i Krzysztofa Wielickiego.
18 lutego – otwarto ambasadę Izraela w Kairze.
20 lutego – USA postanowiły zbojkotować letnie igrzyska olimpijskie w Moskwie w ramach sankcji za interwencję w Afganistanie.
24 lutego – w Izraelu została wprowadzona nowa waluta – szekel.
1 marca – został odkryty księżyc Saturna – Helena.
3 marca – został wycofany ze służby pierwszy atomowy okręt podwodny USS Nautilus.
4 marca – Robert Mugabe został premierem Zimbabwe.
5 marca – premiera filmu Skąpiec.
9 marca
- odbyły się pierwsze wybory do parlamentu baskijskiego.
- Kanadyjczyk Steve Collins został w wieku 15 lat najmłodszym skoczkiem narciarskim, który wygrał zawody w ramach Pucharu Świata.
13 marca – został odkryty księżyc Saturna – Kalipso.
18 marca – 50 osób zginęło na kosmodromie w Plesiecku, gdy w czasie napełniania paliwem eksplodowała rakieta Wostok.
24 marca – zabójstwo arcybiskupa Oscara Romero,
18 kwietnia – Zimbabwe, brytyjska Rodezja, uzyskało niepodległość.
25 kwietnia – nieudana próba uwolnienia amerykańskich zakładników w Iranie.
30 kwietnia - holenderska królowa Juliana abdykowała na rzecz swojej córki Beatrycze.
5 maja – Konstandinos Karamanlis został prezydentem Grecji.
8 maja – Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła świat wolny od ospy.
11 maja – czechosłowacki astronom Ladislav Brožek odkrył asteroidę nr 3834 JE, która została nazwana ZappaFrank.
18 maja
- erupcja wulkanu St. Helens.
- w Jenie, Niemka Karin Rossley ustanowiła rekord świata w biegu na 400 m ppł. (54,28 s.)
1 czerwca – amerykańska telewizja informacyjna CNN rozpoczęła emisję.
29 czerwca – pierwsza kobieta w Europie na stanowisku prezydenta: Vigdis Finnbogadóttir – prezydent Islandii.
1 lipca
- Luksemburg objął Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
- O Canada stało się oficjalnym hymnem Kanady.
3 lipca – w Mediolanie, Amerykanin Edwin Moses ustanowił rekord świata w biegu na 400 m ppł. wynikiem 47,13 s.
19 lipca-3 sierpnia – XXII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Moskwie.
23 lipca – zespół ABBA wydał płytę „Gracias Por La Musica”.
30 lipca – powstało państwo Vanuatu.
2 sierpnia – zamach bombowy prawicowych ekstremistów na dworzec kolejowy w Bolonii spowodował śmierć 80 osób.
27 sierpnia – w Koblencji, Brytyjczyk Steve Ovett ustanowił rekord świata w biegu na 1500 m wynikiem 3.31,36 s.
5 września – został oddany do użytku drogowy tunel Świętego Gotarda.
12 września – przewrót wojskowy w Turcji,
16 września – Saint Vincent i Grenadyny zostało członkiem ONZ.
22 września
- wybuch wojny iracko-irańskiej.
- rozwiązał się brytyjski zespół Led Zeppelin.
25 września
- rozwiązanie brytyjskiego zespołu hardrockowego Led Zeppelin.
- Kabul: pierwszy kongres Democratic Youth Organization of Afghanistan.
26 września – zamach bombowy na Oktoberfest spowodował śmierć 13 osób, a rannych zostało 219 osób.
3 października – zamach bombowy na synagogę w Paryżu.
30 października – Salwador i Honduras podpisały traktat pokojowy, kończący trwający od 1969 spór graniczny, tzw. wojnę futbolową.
5 listopada – Ronald Reagan został wybrany 40. prezydentem USA.
9 listopada – wojna iracko-irańska: Saddam Husajn ogłosił wojnę przeciw Iranowi.
12 listopada – NASA: sonda Voyager 1 zbliżyła się do Saturna i wykonała pierwsze fotografie jego pierścieni.
20 listopada – w Pekinie rozpoczął się proces bandy czworga.
23 listopada – trzęsienie ziemi we Włoszech pochłonęło 4 tysiące ofiar.
30 listopada – Papież Jan Paweł II wydał encyklikę Dives in misericordia.
4 grudnia – rozpad angielskiej grupy muzycznej Led Zeppelin, która była jednym z pionierów hard rocka.
8 grudnia – w Nowym Jorku Mark David Chapman zastrzelił członka zespołu The Beatles Johna Lennona.
W amerykańskim mieście Athens (stan Georgia) uformował się zespół R.E.M.